Veldgids: 7 soorten Nederlanders aan het all-inclusive buffet

In een vorig leven zat ik op beurzen naar inkopers van concurrenten te kijken: wie loopt eerst een rondje, wie slaat meteen toe, wie komt alleen voor de gratis koffie. Die beroepsafwijking neem je mee op vakantie. Na jaren veldwerk aan buffetten in Turkije, Griekenland en Egypte durf ik de determinatietabel te publiceren. Zeven soorten, allemaal Nederlands, allemaal met eigen kenmerken, habitat en roep. Herkenning gegarandeerd; zelfherkenning waarschijnlijk.

1. De Verkenner

Eet nooit bij de eerste passage. Loopt eerst het complete buffet af, alle eilanden, ook de hoek met de saladebar waar verder niemand komt, en bouwt onderweg een mentale plattegrond. Pas daarna wordt er een bord gepakt. De Verkenner is te herkennen aan de lege handen en de licht taxerende blik, en aan de partner die drie meter erachter loopt en al twee keer “we kunnen ook gewoon ergens beginnen” heeft gezegd. Ik zeg er meteen bij: de Verkenner heeft gelijk. Wie het aanbod niet kent, kan niet kiezen. Technisch gezien ben ik er zelf ook een, al noem ik het marktverkenning.

2. De Rendementstoerist

Eet uitsluitend wat thuis duur is. Gamba’s, zalm, lamsrack, de kaasplank. Slaat de pasta demonstratief over (“dat kan ik thuis ook koken, voor een euro”). De Rendementstoerist beschouwt het buffet niet als maaltijd maar als verrekening en is in het wild te herkennen aan een bord dat eruitziet als de visafdeling van een betere supermarkt. Ik beken: dit ben ik. Ik heb ooit aan een buffet in Marsa Alam de kiloprijs van de gamba’s teruggerekend naar wat wij voor de week hadden betaald. De uitkomst was bevredigend. Mijn vriend at ondertussen friet.

3. De Bordenbouwer

Waarom drie keer lopen als het in één keer kan? De Bordenbouwer stapelt voorgerecht, hoofdgerecht en iets onbestemds uit de wokhoek op één bord, met saus als bindmiddel en een broodje als dakconstructie. Wordt door de andere soorten meewarig bekeken, maar zit wel als eerste, en dus op de beste plek op het terras. Evolutionair valt daar weinig tegen in te brengen.

4. De Vaste Waarde

Patat met kipschnitzel. Op dag één, op dag vier, op dag zeven. Ook in Egypte, ook als er een levende kok achter een grillstation staat, ook als de Rendementstoerist ernaast met gamba’s zwaait. De Vaste Waarde is niet op vakantie om te kiezen; de Vaste Waarde is op vakantie om níét te kiezen, en daar valt na een jaar vol beslissingen best iets voor te zeggen. Ik ben getrouwd met deze soort. Nou ja, getrouwd — we delen een spreadsheet.

5. De Omeletrij-Veteraan

Staat elke ochtend in dezelfde rij bij het live-cooking-station en kent op dag twee de kok bij naam. Weet precies hoe je “zonder ui, extra kaas” gebaart in vier talen. De Omeletrij-Veteraan heeft begrepen wat de meeste gasten missen: het beste eten van het hele buffet is het eten dat waar je bij staat gemaakt wordt. Wachttijd is hier geen kostenpost maar kwaliteitsgarantie. Sanne heeft over dit soort slimmigheden ooit negen buffet-gewoontes van doorgewinterde gangers opgeschreven; de Veteraan kent ze allemaal al.

6. Het Toetjesgezin

Thuis: “wij doen eigenlijk nooit toetjes.” Hier: vier schaaltjes per persoon, want het is al betaald, en die logica klopt nog ook. Het Toetjesgezin is te herkennen aan het tweede tafelbezoek dat volledig uit glaasjes bestaat, en aan kinderen die op dag vijf feilloos weten welke chocolademousse de echte is en welke de pudding-met-een-hoedje. Voor wie wil narekenen of “al betaald” ook echt betaald is: ik heb de hele reissom een keer uitgekleed.

7. De Vroege Vogel

Staat om 06:58 voor een restaurantdeur die om 07:00 opent. Heeft dan al gezwommen. De Vroege Vogel krijgt het verse brood, de rustige zaal en de eerste keus van alles, en heeft dus in alle opzichten gelijk — het is alleen wel om 06:58. Onze eigen Ruben is er zo één; hij noemt het “het beste half uur van de dag” en niemand van de redactie heeft dat ooit kunnen controleren, want wij liggen dan nog in bed.

Determinatie in het veld

Voor de volledigheid: de soorten sluiten elkaar niet uit. Een Verkenner kan uitstekend als Rendementstoerist aan tafel verschijnen, en elk Toetjesgezin heeft een Vaste Waarde als penningmeester. Kruisingen zijn eerder regel dan uitzondering, het buffet is een klein ecosysteem.

Wat de veldbioloog ervan opsteekt

Achter elke soort zit, dat is het aardige, een strategie die gewoon klopt — en die je kunt overnemen zonder de bijbehorende identiteit. Van de Verkenner: loop het buffet één keer helemaal rond vóór je een bord pakt, want wie het aanbod niet kent kiest per definitie suboptimaal. Van de Omeletrij-Veteraan: alles wat waar je bij staat wordt gemaakt is verser dan alles wat in een bak staat te wachten, dus die rij is geen kostenpost. Van de Vroege Vogel: het eerste half uur na opening heeft het verse brood én de rustige zaal, en dat geldt ’s avonds net zo — in Turkije en Egypte is het buffet om half zes al vol en om acht uur uitgedund, in Spanje en Griekenland precies andersom. En van het Toetjesgezin de belangrijkste: “al betaald” klopt alleen als je totaalprijs klopte, dus vergelijk vóór het boeken even de actuele aanbiedingen in plaats van de eerste prijs te geloven. Die laatste zin had u van mij verwacht, en ik wil niet teleurstellen.

Bij de volgende telling, ergens komend voorjaar, neem ik een turflijst mee. Mijn vriend heeft al gevraagd of hij dan aan een ander tafeltje mag zitten.